KARAHANTEPE’DE TARİHİ KEŞİF: NEOLİTİK İNSAN YÜZÜ İLK KEZ T DİKİLİTAŞTA
Yaklaşık 12 bin yıllık Karahantepe’de insan yüzü betimli T biçimli dikilitaş bulunması, Neolitik dönem araştırmalarında çığır açan bir gelişme olarak değerlendirildi.
Şanlıurfa’daki Karahantepe, yaklaşık 12 bin yıllık geçmişiyle Neolitik dönemde yerleşik yaşam, ritüel ve sembolizm konusunda insanlık tarihini yeniden şekillendirmeye devam ediyor. Kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan T biçimli dikilitaşlar, üç boyutlu sembolik eserler ve insan yüzü betimli buluntular, erken dönem toplumlarının düşünce dünyasını daha önce görülmemiş bir netlikle gözler önüne seriyor.
Bu yıl yapılan kazılarda ilk kez bir T biçimli dikilitaş üzerinde insan yüzünün işlenmiş olması, Neolitik dönem araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Dikilitaşın üst kısmında yer alan yüz betimi; keskin hatları, derin göz çukurları ve küt biçimli burnuyla Karahantepe’de daha önce bulunan insan heykelleriyle benzer bir üslup taşıyor. Bu buluntu, Neolitik insanın yalnızca teknik becerisini değil, aynı zamanda kendini ifade etme biçimini ve soyut düşünce gücünü de ortaya koyuyor.
Kazı başkanlığını Prof. Dr. Necmi Karul’un yürüttüğü alanda elde edilen bulgular, Neolitik toplumlarda insan figürünün hem gündelik yaşamda hem de ritüel pratiklerde merkezi bir yere sahip olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre Karahantepe, yalnızca ritüel yapılarıyla değil, aynı zamanda yerleşik yaşamın mimari ve toplumsal organizasyonuna dair çok yönlü veriler sunuyor.
Bu çalışmaların ardından Karahantepe, Arkeoloji Dergisi’nin 2025 yılı “dünyanın en önemli keşifleri” listesinde ilk sırada yer aldı. Dergide yayımlanan makalede, Karahantepe’nin Güneydoğu Anadolu’daki Çömlek Öncesi Neolitik döneme dair bilinen anlatıları kökten değiştirdiği vurgulandı. Özellikle insan yüzü oyulmuş T biçimli sütun ve Prof. Dr. Necmi Karul’un dünyanın en eski üç boyutlu anlatısı olarak değerlendirdiği eser grubu, Neolitik insanın sembolik düşünce dünyasına dair güçlü kanıtlar sundu.
Araştırmacılara göre, M.Ö. 9. bin yıla tarihlenen ve bir yapı içinde diğer T sütunlarıyla birlikte bulunan insan yüzü betimli dikilitaş, T biçimli sütunların insanı sembolize ettiği görüşünü de güçlü biçimde destekliyor. Karahantepe’deki son buluntular, 2025 yılı ekim ayında dünya bilim camiasına tanıtılarak insanlık tarihine ışık tutan en önemli keşiflerden biri olarak kayda geçti.
