Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalı bildirimlerini önlemek için dijital sistemlerini ve saha operasyonlarını maksimum seviyeye taşıdı. Şanlıurfa dahil olmak üzere Türkiye’nin 81 ilinde yürütülen detaylı denetimler sonucunda, haksız şekilde sigortalı gösterilen ve emeklilik hakkı kazanan 245 bini aşkın kişinin kayıtları iptal edildi.
Kurum, milyonlarca veriyi yapay zeka ve özel algoritmalarla analiz ederek, fiilen çalışmayan kişilerin sigortalı gösterildiği durumları ortaya çıkarıyor. Bu teknoloji sayesinde sahte emeklilik taleplerinin ve sistem suistimallerinin önüne geçiliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, özellikle “hatır sigortası” gibi görünüşte masum uygulamaların ciddi sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Denetimlerin dijitalleşmesi ile usulsüz işlemler artık gizlenemiyor. Vatandaş şikayetlerinde, birçok kişinin hangi iş yerinde sigortalı olduğunu bilmediği ortaya çıkıyor. Yasal olarak, bir kişinin sigortalı sayılabilmesi için gerçekten o iş yerinde çalışması ve işverene bağlı olması gerekiyor; aksi durumda tüm sigorta işlemleri geçersiz sayılıyor.
SGK’nın 2016’da başlattığı “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” bu mücadelenin merkezinde bulunuyor. 2011–2016 yılları arasında tescil edilen yaklaşık 4,6 milyon iş yeri kapsamlı incelemeye alındı. Dijital sistem, prim ödeme alışkanlıklarından çalışan sayısına kadar 100’ü aşkın parametreyi analiz ederek riskli işletmeleri hızlıca belirliyor ve denetim süresini kısaltıyor.
2025 yılına kadar uzanan projenin son aşamalarında çarpıcı sonuçlar elde edildi. Denetimlerin 15. ve 16. fazında yüzlerce hayali iş yeri ve on binlerce sahte sigortalı tespit edildi. Toplam 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi; bu süreçte milyarlarca lira kamu zararı oluştu.
SGK, sahte sigortaları iptal etmekle kalmayıp emekli olanların maaşlarını anında durduruyor ve bugüne kadar ödenen tüm tutarları yasal faiziyle birlikte geri talep ediyor. Ayrıca, sahte sigorta döneminde yapılan sağlık harcamaları da kişilerden tahsil ediliyor. Süreç sonunda hem sistemi kuranlar hem de faydalananlar hakkında adli işlemler başlatılıyor.
