ŞANLIURFA’DAN DOKTORUN MAYMUN ÇİÇEĞİ SALGINI HAKKINDAKİ AÇIKLAMALARI
Şanlıurfa Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Yüksekkaya, DSÖ'nün maymun çiçeği salgınını uluslararası halk sağlığı acil durumu olarak ilan etmesinin ardından virüs hakkında bilgi verdi.
Dr. Yüksekkaya, 2022’de 116 ülkeden bildirilen Maymun Çiçeği vakaları sonrası DSÖ’nün acil durum ilan ettiğini, ancak hastalığın kontrol altına alınmasıyla bu durumun Mayıs 2023’te kaldırıldığını belirtti. Ancak 2024 Ağustos itibarıyla vaka sayılarındaki artış nedeniyle yeniden küresel acil durum ilan edildiğini ifade etti.
MAYMUN ÇİÇEĞİ NEDİR?
Dr. Yüksekkaya, Maymun Çiçeği virüsünün Orta ve Batı Afrika’nın tropikal bölgelerinde endemik bir zoonotik hastalık olduğunu açıkladı. Hastalığın ilk olarak 1958’de maymunlarda tespit edildiğini ve cilt bulgularının çiçek hastalığına benzemesi nedeniyle “Maymun Çiçeği” olarak adlandırıldığını belirtti. İnsanlarda ilk vaka ise 1970’te Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görüldü. Virüsün doğal rezervuarının maymunlar değil, genellikle kemirgenler olduğunu söyledi. Maymun Çiçeği virüsü, insan çiçek virüsü ile aynı aileden olup, çiçek hastalığına göre daha az bulaşıcı ve hafif seyrettiğini belirtti.
VİRÜS NASIL BULAŞIR?
Dr. Yüksekkaya, virüsün Afrika’da enfekte hayvanların kanı, vücut sıvıları, deri lezyonları veya ısırıklarıyla insanlara geçtiğini, çiğ veya az pişmiş etlerin de risk faktörü olduğunu belirtti. İnsandan insana bulaş ise yakın fiziksel temasla ve enfekte kişinin deri lezyonlarıyla temasta bulunarak gerçekleşir. Uzun süreli yüz yüze temaslarda solunum salgıları da bulaşma riskini artırır.
HASTALIĞIN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Dr. Yüksekkaya, Maymun Çiçeği’nin ateş, baş ağrısı, yorgunluk, yaygın vücut ağrısı, lenf bezlerinde şişlik ve cilt lezyonlarına yol açtığını söyledi. Belirtilerin virüsle temastan 1-2 hafta sonra ortaya çıktığını ve döküntülerin genellikle yüz, kol ve bacaklarda görüldüğünü ekledi. Lezyonlar kabuklanarak iyileşir ve hastalık genellikle 2-4 hafta içinde geçer.
TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Maymun Çiçeği’nin tanısı, PCR yöntemi ile virüsün DNA’sının tespitiyle konulabilir. Virüs kanda kısa süre kaldığından, kan örneklerinden tespiti zordur. Hastalık için yaygın kullanılan bir ilaç yoktur, ancak bazı antiviral ilaçlar ve çiçek immunglobulini uygulanabilir. Çiçek aşısı, Maymun Çiçeği hastalığına karşı %85 koruyuculuk sağlar.
KORUNMA YOLLARI VE İZOLASYON
İzolasyon süresi, cilt lezyonlarının ortaya çıkışını takip eden 21 gün boyunca devam etmelidir. Hastane ortamında izolasyon gereken durumlarda, standart enfeksiyon kontrol önlemlerine ek olarak temas önlemleri alınmalıdır. Evde izolasyon durumunda, kişinin kendini bir odada izole etmesi, banyo ve tuvaletin ayrılması önerilir. Kişisel hijyenin korunması ve ev eşyalarının temizliği için %60 alkol içeren solüsyonlar veya çamaşır suyu kullanılmalıdır. Daha detaylı bilgiler, Sağlık Bakanlığı’nın 2022’de yayınladığı ve Ağustos 2024’te güncellenen Maymun Çiçeği Rehberi’nde yer almaktadır.
