Türkiye, çocuk işçiliğiyle mücadelede yalnızca çocuğu sahadan çekmeye odaklanan dar kapsamlı yöntemlerin ötesine geçerek; aileyi destekleyen, işveren davranışlarını dönüştüren, yaşam koşullarını iyileştiren ve eğitim erişimini artıran çok katmanlı bir model uyguluyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın koordinasyonunda İŞKUR, SGK ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birimleri tarafından yürütülen bu model, 81 ilin tamamında sahaya yayılmış durumda.
Ülke genelinde kurulan Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri, risk altındaki çocukları tespit eden, ilgili hizmetlere yönlendiren ve süreci takip eden yapılar olarak dikkat çekiyor. Bu birimler, merkez ve taşra teşkilatlarıyla birlikte kurumlar arası güçlü bir koordinasyon zemini oluşturuyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çocuk işçiliğiyle mücadele çalışmalarını METİP fonları, Avrupa Birliği kaynakları, ILO ve UNICEF projeleri gibi çoklu finansman kaynaklarıyla destekleyerek sahada sürdürülebilir bir mali yapı oluşturdu.
MERKEZ–YEREL ENTEGRASYONUNU GÜÇLENDİREN 2024/5 SAYILI GENELGE
2024’te yayımlanan “Mevsimlik Tarım İşçileri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, çocuk işçiliğiyle mücadele için güçlü bir koordinasyon çerçevesi sundu. Genelge kapsamında sekiz ilde bölgesel çalıştaylar yapıldı; ardından 14 Şubat 2025’te Mevsimlik Tarım İşçiliği İzleme ve Değerlendirme Kurulu ilk toplantısını gerçekleştirdi. Kurul, karar mekanizmalarını hızlandırarak sahadaki uygulamaların izlenebilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını sağladı.
E-METİP’İN DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ
Mevsimlik tarım işçilerinin koşullarını izlemek amacıyla geliştirilen e-METİP sistemi, artık çocuk işçiliği riskini tüm sektörlerde takip edebilen ulusal bir dijital platforma dönüştürüldü. Bu sistem, risk altındaki çocukların anlık izlenmesini, hızlı yönlendirilmesini ve koruyucu tedbirlerin gecikmeden devreye alınmasını sağlıyor.
Türkiye’nin dijital izleme kapasitesini artıran bu altyapı, ülkeyi İttifak 8.7 Küresel Ortaklığı kapsamında rehber ülkekonumuna taşıyor.
TARIMDA ÇOCUK İŞÇİLİĞİNE KAPSAMLI MÜDAHALE
Yaklaşık 1,5 milyar liralık bütçeyle yürütülen Mevsimlik Tarımda Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi, Türkiye’nin en kapsamlı sosyal müdahale programlarından biri olarak öne çıkıyor. Binlerce çocuk yeniden eğitime yönlendirilirken; ailelere sosyal destek sağlanıyor, geçici yerleşim alanları düzenleniyor, yaşam koşulları iyileştiriliyor.
Tarım işverenleri ve aracılarının sertifikasyonu, çocuklara beslenme–hijyen desteği, kırtasiye yardımı, seyyar tuvalet uygulamaları, spor–kültür faaliyetleri, ailelere mesleki eğitimler ve sosyal amaçlı tesislerin hizmete alınması, projeyi çok boyutlu bir sosyal destek ağına dönüştürüyor.
UNICEF İLE BAŞLAYAN YENİ DÖNEM
UNICEF ortaklığında geliştirilen ve bütçesi 5 milyar lirayı aşan yeni proje, 2 Haziran 2025 itibarıyla uygulanmaya başlandı. En az 5 bin çocuğa doğrudan ulaşması hedeflenen proje; eğitime erişimi artırmayı, kurumların kapasitesini güçlendirmeyi, tedarik zincirlerinde çocuk işçiliği risklerini azaltmayı ve Türkiye’nin insan hakları odaklı politikalarını daha görünür hale getirmeyi amaçlıyor.
“MAKSATLI HABERLER MÜCADELEYİ GÖLGELEMEMELİ”
Yetkililer, Türkiye’nin veriye dayalı, dijital olarak izlenebilir ve uluslararası ortaklıklarla desteklenen bu model sayesinde çocuk işçiliğiyle mücadelede örnek ülkeler arasında konumlandığını belirtiyor. Aynı yetkililer, çocuk işçiliği gibi hassas bir alanda yanlış bilgi ve maksatlı haberlerin, farklı kurumların eşgüdüm içinde yürüttüğü çok yönlü mücadeleyi gölgelediğini ifade ederek tüm aktörlerin ortak sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
